Kategori: Makaleler

Adem-i İfa: İktidarın, Kurumların ve Yurttaşlığın Gücü Üzerine Bir Analiz Siyaset, tarih boyunca insanların toplumsal düzenlerini kurma ve bu düzeni sürdürme çabalarının bir yansıması olmuştur. Ancak bu düzen, çoğu zaman yalnızca bir grup insanın çıkarlarını korumak üzere şekillendirilmiştir. Burada bir soru belirir: Gücün ve düzenin sağlanmasında başvurulan araçlar ne kadar meşrudur? “Adem-i ifa” terimi, bu bağlamda, söz verilenin yerine getirilmemesi anlamına gelir. Ancak bu basit bir terim olmanın ötesindedir; iktidarın, kurumsal yapının ve toplumsal katılımın nasıl etkileşime girdiğini anlamamız için derinlemesine bir düşünme gerektirir. Siyaset bilimci bir bakış açısıyla, güç ilişkileri, iktidar yapıları ve toplumsal katılımın birbirine nasıl bağlı olduğunu…

Perforajlı Defter Ne Demek? Felsefi Bir Bakış Hayatın anlamını keşfetmeye çalışırken, küçük şeylerin genellikle en derin soruları barındırdığına inanırım. Şimdi, bir defterin perforajlı (yani delikli) olmasının ne anlama geldiğini düşünelim. Sadece bir okul malzemesi veya işlevsel bir araç mı, yoksa varoluşsal bir anlam taşır mı? İnsanlar her gün sıradan objelere bakarken ne kadar derin bir anlam yükleyebilirler? Ve aslında, bu basit sorunun arkasında etik, epistemolojik ve ontolojik boyutlarda cevaplar aramak, bizi insan olmanın anlamı üzerine düşünmeye iter. Hadi gelin, bu soruyu felsefi bir bakış açısıyla inceleyelim. Perforajlı Defterin Tanımı: Sadece Bir Araç mı? Perforajlı defter, genellikle kağıdın kenarlarında yer alan…

Torku ve Kalori: Geçmişten Günümüze Gıda Tüketimi Üzerine Bir Tarihsel Analiz Tarih, çoğu zaman geçmişin izlerini bugünün dünyasında görmemize yardımcı olan bir aynadır. Geçmişi anlamadan, şimdiki zamanın dinamiklerini doğru değerlendirmek oldukça zordur. Gıda tüketimi, insanlar için sadece hayatta kalma meselesi değil, aynı zamanda kültürün, ekonomi politikalarının ve toplumsal normların bir yansımasıdır. Torku gibi pek çok ürün, yalnızca besin değeri ile değil, aynı zamanda tarihsel, toplumsal ve kültürel bağlamlarla şekillenen bir anlam taşır. Torku’nun tam kalori değeri de bu bağlamda, yalnızca bir gıda ürünü olmanın ötesine geçer; bu değer, Türk gıda endüstrisinin evrimini ve insanların beslenme alışkanlıklarındaki değişimleri anlamamıza yardımcı olur.…

Jak İsmi Nereden Gelir? Psikolojik Bir Bakış Bazen adlarımız, bize kim olduğumuzu, nereden geldiğimizi ve başkalarına nasıl göründüğümüzü hatırlatır. Ancak çoğu zaman, bir ismin bizdeki derin etkileri üzerinde düşünmeyiz. Jak ismi de, birçok kişinin aklına ilk anda farklı anlamlar, çağrışımlar ya da hatta kişisel deneyimler getirebilir. Bir ismin ardındaki psikolojik süreçler, hepimiz için farklıdır. Birisi Jak ismini duyduğunda nasıl bir duygu hisseder? Jak ismi, ne kadar rastgele seçilmiş bir isimdir ve ona atfedilen anlamlar ne derece bireysel veya toplumsaldır? Psikolojinin farklı alanları, bir ismin ve o ismin taşıdığı kimliğin ardındaki zihinsel ve duygusal süreçleri derinlemesine anlamamıza yardımcı olabilir. Bu yazıda,…

İnsan Hakları Nedir? Tarihsel Bir Perspektiften Bakış Geçmişi anlamak, günümüzü daha iyi kavrayabilmek için bir anahtardır. İnsan hakları gibi evrensel bir kavram, insanlık tarihinin derinliklerinden günümüze kadar taşınan, zamanla şekillenen ve farklı toplumlar tarafından farklı biçimlerde yorumlanan bir olgudur. Bu haklar, sadece bireylerin özgürlükleri ve eşitlikleriyle değil, aynı zamanda toplumların nasıl evrildiği, devletlerin nasıl şekillendiği ve bireylerin birbirleriyle nasıl ilişkiler kurduğuyla da ilgilidir. İnsan hakları nedir? sorusu, tarihsel gelişim sürecinin izini sürerek ancak tam anlamıyla yanıtlanabilir. İnsan Haklarının Kökenleri: Antik Çağdan Orta Çağa Antik Dünyada İnsan Hakları: Felsefi Temeller İnsan hakları kavramının ilk izlerine Antik Yunan ve Roma’da rastlanabilir. MÖ…

Tam Sayılı Kesirden Kesire: Bir Felsefi Yolculuk Giriş: Matematiksel Bir Anlam Arayışı Bir insan, tam sayılı bir kesiri tam sayıya ve kesire dönüştürmeye çalışırken, sadece bir matematiksel dönüşümü değil, aynı zamanda insanın varoluşuna dair derin bir soruyu da keşfeder: Gerçeklik, sadece sayılarla mı ifade edilebilir? Bir toplum, birey ve dünyayla etkileşime girdiğinde; doğruluk, ahlak ve bilginin sınırlarını ne kadar net çizilebiliriz? Tam sayılı kesirlerin kesre dönüşümüne dair düşündüğümüzde, epistemoloji (bilgi kuramı), etik ve ontoloji (varlık felsefesi) gibi felsefi kavramların kesişim noktalarını görebiliriz. Bu dönüşüm, belki de insanların karmaşık ilişkilerinde sürekli olarak yaptığı bir şeydir: Parçaları birleştirir, karmaşayı anlamlı hale getirmeye…

İnsan bazen basit gibi görünen bir sorunun, aslında ne kadar çok duyguyu, inancı ve toplumsal anlamı içinde taşıdığını fark edince durup düşünür. Kurana göre Evren kaç yaşında? sorusu da tam olarak böyle bir sorudur. Bir yandan merakın, bilme isteğinin ve bilimin çağrısını taşır; öte yandan inançların, kültürel kabullerin ve toplumsal ilişkilerin içinden konuşur. Bu soruyu soran kişi yalnızca kozmolojiyi değil, aynı zamanda ait olduğu toplumu, değerlerini ve kendisiyle evren arasındaki bağı da sorgular. Kurana Göre Evren Kaç Yaşında? Temel Kavramlar Kur’an’da Zaman ve Evren Anlayışı Kur’an-ı Kerim’de evrenin yaratılışına dair pek çok ayet yer alır; ancak dikkat çekici bir nokta…

6 Şubat Depreminin Sebebi ve Ekonomi Perspektifinden Bir İnceleme Yaşam, doğal afetlerin yarattığı yıkımlarla sınanır, ancak bu tür olaylar sadece çevresel değil, toplumsal ve ekonomik bağlamda da derin etkiler yaratır. 6 Şubat 2023’te yaşanan büyük depremin ardında sadece yer kabuğundaki fay hatları yer almaz. Toplumların, devletlerin ve bireylerin kararları, bu tür felaketlerin sonuçlarını şiddetlendirebilir veya hafifletebilir. Bu yazıda, 6 Şubat depremini ekonomi perspektifinden ele alacak, mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi açılarıyla bu felaketin sebeplerine ve toplumsal etkilerine odaklanacağız. Mikroekonomi: Bireysel Kararların Rolü ve Kaynakların Kıtlığı Mikroekonomi, bireylerin ve firmaların karar alma süreçlerine odaklanır. 6 Şubat depremine ilişkin değerlendirmeler, yalnızca doğal…

Şikâyet Olmadan Soruşturma Açılır Mı? Kültürlerarası Bir Sorgulama Kültürlerin İçsel Düzenleri: Soruşturmanın ve Şikâyetin Yeri Her kültür, farklı sosyal yapılar, normlar, semboller ve ritüellerle şekillenir. İnsanlar, toplumsal düzenlerini yalnızca bir arada yaşama ihtiyaçlarından değil, aynı zamanda anlam arayışlarından ve kimlik inşalarından dolayı da kurar. Bu kültürel çeşitliliği keşfederken, bazen geleneksel anlayışlarımızın dışında sorular sormamız gerekebilir: Örneğin, şikâyet olmadan soruşturma açılabilir mi? Bir olayı ya da durumu incelemek, doğruyu bulmak için resmi bir başvurunun gerekmediği toplumlar var mıdır? Bu yazıda, toplumsal düzenin ve hukukun, farklı kültürlerde nasıl algılandığını ve toplumların bu gibi durumları nasıl ele aldığını antropolojik bir perspektiften keşfedeceğiz. Şikâyet,…

Cinsel İlişki Ekonomisi: Kaynakların Kıtlığı, Seçimler ve Sonuçlar Ekonomi, temel olarak kıt kaynakların sınırsız ihtiyaçlarla nasıl paylaştırılacağını inceleyen bir bilim dalıdır. Ancak, bu kaynakların ne olduğunu düşündüğümüzde, genellikle para, mal ve hizmetler aklımıza gelir. Oysa ekonomi, çok daha geniş bir alana yayılır ve insan davranışlarının her yönünü etkiler. Cinsel ilişki, tarihsel olarak toplumsal ve biyolojik bir fenomen olarak görülse de, ekonomi perspektifinden ele alındığında, aslında büyük bir stratejik karar mekanizması olarak karşımıza çıkar. Kişilerin cinsel ilişkileri nasıl ve neden seçtiklerini anlamak, bireysel kararları, toplumsal normları, hatta kamu politikalarını anlamamıza yardımcı olabilir. Mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi açısından cinsel ilişkiyi incelediğimizde,…